Badanie per rectum


Badanie proktologiczne, z języka łacińskiego per rectum, określane także jako badanie przez odbytnicę to jedno z podstawowych badań lekarskich wykorzystywanych w proktologii, ginekologii, urologii, a także w innych specjalnościach. Najczęściej nie trzeba się do niego specjalnie przygotować. Może być przeprowadzane na stojąco, w pozycji łokciowo-kolanowej lub też leżącej.

Na początku badania lekarz zakłada rękawiczki i przystępuje do oglądania i oceny okolic odbytu za pomocą dotyku. Przede wszystkim sprawdza czy nie ma zaczerwienień, otarć, pęknięć skóry, owrzodzeń, śladów krwi, wypadania śluzówki, żylaków odbytu, obecności krwi czy też zmian charakterystycznych dla chorób nowotworowych lub przenoszonych drogą płciową. Następnie lekarz nakłada na swój palec odpowiednią ilość żelu posiadającego właściwości poślizgowe i delikatnie znieczulające oraz wprowadza do odbytnicy palec. W celu uzyskania informacji ze wszystkich ścian, lekarz zakreśla palcem pełny obwód na każdej głębokości odbytnicy i odbytu. W czasie badania palec dochodzi na głębokość około 7-8 centymetrów, w okolice fałdu Kohlrauscha. Zdarza się, że na skutek silnego nacisku przez odbytnicę na kość ogonową pacjent może odczuwać ból, co jednak nie jest związane z chorobą. Następnie lekarz wyjmuje palec z odbytnicy i sprawdza czy nie znajdują się na nim ślady krwi. Na koniec badania pacjent dostaje ligninę w celu oczyszczenia okolic odbytu.

Podczas badania proktologicznego lekarz ma dostęp do wielu narządów. W przypadku obu płci są to:

  • śluzówka odbytnicy,
  • kość krzyżowa i guziczna,
  • przestrzeń zaodbytnicza,
  • doły kulszowo-odbytnicze,
  • bańka odbytnicy oraz dolna pętla esicy,
  • pętle jelita krętego oraz jelito ślepe z wyrostkiem robaczkowym.

Badanie per rectum (przez odbytnicę)U kobiet:

  • tylne sklepienie pochwy,
  • szyjka macicy,
  • jajniki,
  • zagłębienie odbytniczo-maciczne,
  • główka płodu – u kobiet w ciąży.

U mężczyzn:

  • bańki nasieniowodu,
  • dno pęcherza moczowego,
  • gruczoł krokowy,
  • opuszka prącia,
  • pęcherzyki nasienne.

Ponadto poza tworami dostępnymi w badaniu ocenia się także długość kanału odbytniczego, napięcie mięśni zwieraczy i ich integralność oraz zawartość światła odbytnicy.

Z oczywistych względów badanie per rectum może wzbudzać u pacjenta pewien opór, jednak jest ono prawie bezbolesne i trwa tylko kilka minut.

Wskazania i zastosowanie

Badanie proktologiczne ma zastosowanie przy wielu sytuacjach. Często jest pomocne w ukierunkowaniu dalszych czynności diagnostycznych oraz przy wyborze odpowiedniego sposobu leczenia.

Istnieje wiele wskazań do wykonania badania proktologicznego. Można je podzielić na kilka grup: urologiczne ( głównie ocena gruczołu krokowego), ginekologiczne i położnicze, ogólnolekarskie ( w diagnostyce krwawień z przewodu pokarmowego) oraz chirurgiczne ( przy rozpoznawaniu oraz kwalifikacji do leczenia ropni okolic odbytu, torbieli włosopochodnych, a czasem również przy diagnostyce zapalenia wyrostka robaczkowego).

Badanie per rectum należy do badań rutynowych, jednak szczególnie warto je wykonywać w przypadku:

  • krwawienia z odbytu – pojawienie się świeżej krwi w stolcu, pozytywny wynik na krew utajoną w stolcu, a także inne objawy krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego,
  • niedokrwistości,
  • niewyjaśnionej utraty wagi,
  • zmiany charakteru, a także częstości wypróżnień – częste naprzemienne zaparcia oraz biegunki,
  • weryfikacji badań radiologicznych jelita grubego,
  • silnych bólów brzucha oraz okolic odbytu,
  • problemów z oddawaniem moczu w przypadku mężczyzn,
  • bólów przy wypróżnianiu oraz przy uczuciu niepełnego wypróżnienia,
  • uciążliwym świądzie odbytu,
  • nieprawidłowej wydzielinie z odbytu lub też jego okolic.

Ponadto badanie per rectum często jest stosowane w profilaktyce nowotworów, między innymi przy raku prostaty, odbytu oraz jelita grubego.

Przeciwwskazania

Jedynym przeciwwskazaniem do badania proktologicznej jest brak zgody pacjenta na jego wykonanie.

Powikłania i objawy niepożądane

Wykonanie badania per rectum nie wiąże się z wystąpieniem powikłań. Może być powtarzane wielokrotnie.

Wyniki badania

Pacjent otrzymuje wynik badania zaraz po jego wykonaniu.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: