Biopsja szpiku kostnego


Biopsja szpiku kostnego jest inwazyjnym badaniem, które polega na pobraniu krwi szpikowej (wówczas można mówić o biopsji aspiracyjnej) lub też fragmentu kości i szpiku (trepanobiopsja) za pomocą specjalnej igły w znieczuleniu miejscowym.

Szpik kostny u osób dorosłych pobiera się przez nakłucie kości gąbczastej, a najczęściej grzebienia kości biodrowej lub też trzonu, ewentualnie rękojeści mostka. Z mostka możliwe jest uzyskanie wyłącznie aspiratu krwi szpikowej, natomiast z talerza biodrowego uzyskuje się także fragment kości. W przypadku dzieci szpik pobierany jest w znieczuleniu ogólnym, najczęściej z kości piszczelowej lub też z trzonów kręgów lędźwiowych.

Przy punkcji mostka osoba badana kładzie się na wznak, lekarz myje wówczas dokładnie skórę w miejscu wkłucia i dokładnie odkaża. Następnie wykonuje znieczulenie skóry oraz okostnej, najczęściej za pomocą lidokainy. Biopsję wykonuje się za pomocą specjalnej igły z rękojeścią oraz z ogranicznikiem głębokości wkłucia. Lekarz wprowadza ją do jamy szpikowej wykonując okrężne ruchy, a za pomocą strzykawki podłączonej do igły pobiera około 1-2 ml krwi szpikowej. Następnie wyciąga igłę również wykonując okrężne ruchy, a miejsce wkłucia zabezpiecza za pomocą jałowego gazika. Podczas aspiracji osoba badana może odczuwać ból, jednak jest on porównywany do bólu zęba, natomiast samo wkłucie nie powinno być bolesne.

W przypadku punkcji kości biodrowej najczęstszym miejscem nakłucia jest tylny górny kolec biodrowy. Technika wykonania badania jest podobna do punkcji mostka, jednak osoba badana leży na brzuchu, a igła jest nieco dłuższa, grubsza oraz nie posiada ogranicznika głębokości wkłucia.

Wskazania i zastosowanie

Biopsja szpiku kostnegoBiopsja szpiku kotnego wykonywana jest wówczas, gdy przy pomocy badań krwi obwodowej lub innych niemożliwe jest zdiagnozowanie choroby – zazwyczaj są to choroby rozrostowe krwi.

Wskazaniami do biopsji aspiracyjnej są głównie:

  • leukocytoza o nieznanej etiologii,
  • pancytopenia,
  • cytopenia jedno- lub też dwuukładowa o nieznanej etiologii,
  • stwierdzenie we krwi obwodowej niedojrzałych, młodych form rozwojowych krwinek (szczególnie blastów),
  • gammapatia monoklonalna,
  • niedokrwistość makrocytarna o nieznanej etiologii,
  • gorączka o nieustalonej przyczynie,
  • zespół mielodysplastyczny, zespoły mieloproliferacyjne oraz limfoproliferacyjne,
  • powiększenie węzłów chłonnych, śledziony oraz wątroby o nieznanej etiologii,
  • monitorowanie osób po leczeniu chorób układu krwiotwórczego, w tym również chorych po przeszczepie szpiku kostnego.

Natomiast wśród wskazań do trepanobiopsji wymienić można:

  • podejrzenie włóknienia szpiku,
  • podejrzenie choroby spichrzeniowej,
  • podejrzenie przerzutów nowotworowych do szpiku kostnego,
  • brak materiału do wykonania biopsji aspiracyjnej,
  • ustalenie stopnia aplazji lub też hipoplazji szpiku kostnego,
  • monitorowanie leczenia hematologicznego.

Przeciwwskazania

Zazwyczaj przeciwwskazania są względne, a wśród nich wymienia się głównie zaburzenia krzepnięcia krwi, które jeśli zostaną odkryte stosunkowo wcześnie mogą zostać odpowiednio wyrównane przed badaniem.

Powikłania i objawy niepożądane

Powikłania po biopsji szpiku występują raczej rzadko, a powikłania ciężkie dotyczą jedynie punkcji mostka.  W znacznej większości powikłania wiążą się z nakłuciem tkanek i są to głównie:

  • przedłużające się krwawienia lub krwotoki,
  • stany zapalne w miejscach wkłucia,
  • złamania igły w kości.

Natomiast w przypadku punkcji mostka może dojść do:

  • odmy osierdziowej lub też odmy śródpłucnej,
  • uszkodzeń serca lub dużych naczyń,
  • zapalenia śródpiersia,
  • zatoru tłuszczowego.

Biopsja wykonywana jest przy użyciu sprzętu jednorazowego, dlatego ryzyko zakażeń wirusowych, np. HIV lub WZW nie istnieje.

Wyniki badania

Pobrana podczas biopsji miazga krwiotwórcza jest rozprowadzana po szkle mikroskopowym oraz barwiona przy pomocy określonych barwników w celu wykonania odpowiedniego preparatu, a następnie analizowana przy wykorzystaniu mikroskopu świetlnego. Osoba odpowiedzialna za analizę preparatu zwraca szczególną uwagę na rodzaj oraz liczbę komórek i określa tak zwany mielogram, czyli udział procentowy poszczególnych rodzajów komórek. Sprawdza także czy w szpiku nie znajdują się komórki niepożądane, a szczególnie nowotworowe.

Biopsja szpiku jest badaniem, które umożliwia zdiagnozowanie niektórych chorób krwi – szczególnie tych o charakterze rozrostowym. Poza tym umożliwia zdiagnozowanie wszelkich patologii związanych z różnicowaniem i rozwojem poszczególnych linii komórkowych, w przypadku których ustalenie przyczyny nie jest możliwe poza szpikiem kostnym. Przykładem patologii tego typu może być pancytopenia, czyli upośledzenie wytwarzania komórek z wszystkich trzech linii szpikowych. Dzięki wynikom biopsji możliwa jest dokładna weryfikacja choroby oraz zaproponowanie najskuteczniejszej metody leczenia.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:
Biopsja szpiku kostnego - 3.8/5 (4 głosów)

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: