Lipidogram


Lipidogram jest badaniem, które dostarcza informacji odnośnie stężenia poszczególnych frakcji lipidów w osoczu krwi żylnej, stężenia frakcji cholesterolu LDL oraz HDL, poziomu cholesterolu całkowitego, a także odnośnie stężenia triglicerydów.

Badanie powinno być wykonywane na czczo. Najlepiej, jeżeli od ostatniego posiłku upłynęło przynajmniej 12 godzin. W dniach poprzedzających badanie należy stosować typową dla siebie dietę, jakiekolwiek zmiany, głodówki czy nadmierne objadanie się mogą zaburzyć wynik.

Dzięki wykonaniu lipidogramu możliwe jest zdiagnozowanie zaburzeń gospodarki lipidowej organizmu. Jednak zależność między poszczególnymi parametrami oznaczanymi w badaniu może być trudna do zinterpretowania. Stąd na podstawie wyników otrzymywanych za pomocą lipidogramu wyliczane są odpowiednie wskaźniki aterogenności. Zaliczyć można do nich:

  • wskaźnik osoczowy API,
  • stosunek LDL do HDL,
  • wskaźnik Castelliego,
  • stosunek apolipoproteiny B do apolipoproteiny A-I,
  • stosunek LDL do apolipoproteiny B.

Probówki do krwiBardzo ważnym wskaźnikiem jest wskaźnik Castelliego, który pozwala określić ryzyko pojawienia się miażdżycy. Oblicza się go dzieląc wartość stężenia cholesterolu całkowitego przez wartość stężenia HDL. Wskaźnik ten jest szczególnie pomocny, gdy wartości lipidogramu są zbliżone do wartości granicznych. Nieco trudniejszy do obliczenia jest indeks API, który odzwierciedla zależności pomiędzy frakcjami cholesterolu LDL, IDL, VLDL a HDL. Wskaźnik ten jest bardzo pomocny w określeniu ryzyka zachorowania na choroby układu krążenia, a szczególnie na chorobę niedokrwienną serca. Wskaźnik API wykorzystuje się również w celu monitorowania dyslipidemii oraz do kontrolowania postępu leczniczego cukrzycy za pomocą doustnych leków przeciwcukrzycowych, które mają wpływ na poziom HDL oraz triglicerydów.

Istnieje wiele przyczyn podwyższonego stężenia cholesterolu oraz triglicerydów. Wśród przyczyn podwyższonego stężenia cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL można wymienić:

  • predyspozycje genetyczne,
  • niewłaściwie prowadzony tryb życia – dieta obfitująca w tłuszcze zwierzęce oraz węglowodany proste, a także zbyt niska aktywność fizyczna,
  • niedoczynność tarczycy,
  • zastój żółci,
  • wrodzoną wzmożoną syntezę cholesterolu,
  • łuszczycę,
  • alkoholizm,
  • zespół nerczycowy,
  • schorzenia wątroby i nerek,
  • przyjmowanie niektórych leków, np. antykoncepcji hormonalnej, leków stosowanych w terapii wirusa HIV, glikokortykosteroidów.

Podwyższony poziom triglicerydów we krwi występuje przy:

  • niewłaściwej diecie oraz małej aktywności fizycznej,
  • zapaleniu trzustki,
  • niedoczynności tarczycy,
  • niewydolności nerek,
  • cukrzycy,
  • predyspozycjach genetycznych.

Niskie wartości cholesterolu całkowitego, LDL oraz triglicerydów są korzystne dla zdrowia człowieka. Jednak czasem zbyt niskie ich stężenie może wynikać ze stanu chorobowego, np.:

Wskazania i zastosowanie

Badanie poziomu cholesterolu powinno być wykonywane systematycznie u kobiet, które ukończyły 45 rok życia oraz u mężczyzn, którzy ukończyli 35 rok życia. Jednak najlepiej pierwszy lipidogram wykonać znacznie wcześniej, już koło 20 roku życia. Ponieważ im szybciej wykryte zostaną nieprawidłowości oraz wprowadzone odpowiednie postępowanie lecznicze, tym krócej naczynia krwionośne będą narażone na niekorzystne działania zbyt wysokiego stężenia cholesterolu.

Lipidogram powinien być wykonywany u osób młodych, wśród których istnieje podwyższone ryzyko pojawienia się chorób układu krążenia. Badaniu temu powinny poddawać się osoby:

  • chore na cukrzycę,
  • z nadciśnieniem tętniczym,
  • palące papierosy,
  • obciążone ryzykiem chorób krążenia w młodym wieku.

Przeciwwskazania

Nie ma żadnych przeciwwskazań do przeprowadzenia badania.

Powikłania i objawy niepożądane

Badanie polega na pobraniu krwi, a następnie na oznaczeniu w niej odpowiednich substancji. Dlatego jedyne powikłania, jakie mogą się pojawić dotyczą samego pobrania krwi, a wśród nich można wyróżnić:

  • pojawienie się zasinienia lub krwiaka w miejscu wkłucia,
  • zakażenie – niewielkie ryzyko,
  • omdlenie lub uczucie zamroczenia,
  • przedłużające się krwawienie związane z zaburzeniami krzepnięcia krwi lub z niewłaściwym uciskaniem miejsca wkłucia igły.

W tym ostatnim przypadku należy zgłosić się do lekarza lub osoby wykonującej pobranie krwi, ponieważ może się okazać, że konieczne jest wykonanie dodatkowych badań.

Wyniki badania

W przypadku osób zdrowych, które nie są obarczone ryzykiem rozwoju chorób układu krążenia prawidłowe wartości cholesterolu całkowitego (TC) oraz cholesterolu LDL (złego cholesterolu) wynoszą:

  • cholesterol całkowity (TC): <190mg/dl (<5mmol/l),
  • cholesterol LDL: <115mg/dl (<3mmol/l).

Natomiast w przypadku osób, u których zdiagnozowana została choroba wieńcowa czy też cukrzyca prawidłowe wartości wynoszą:

  • cholesterol całkowity (TC): <175mg/dl (<4,5mmol/l),
  • cholesterol LDL: <100mg/dl (<2,5mmol/l).

Dla cholesterolu HDL, czyli dobrego cholesterolu nie określa się górnej granicy, lecz dolną. Oznacza to, że obniżenie stężenia dobrego cholesterolu poniżej normy sprzyja zwiększaniu ryzyka chorób krążenia. Prawidłowe wartości HDL wynoszą:

  • dla kobiet: >45mg/dl,
  • dla mężczyzn: >40mg/dl.

Natomiast stężenie trójglicerydów we krwi nie powinno być wyższe niż 150mg/dl (1,7mmol/l).

Prawidłowe wartości wskaźnika Castelliego są różne w zależności od tego czy pacjent przebył zawał serca czy też nie. Zalecane wartości to:

  • dla mężczyzn po zawale mięśnia sercowego: <3,5,
  • dla kobiet po zawale mięśnia sercowego: <3,0,
  • dla mężczyzn zdrowych: <4,5,
  • dla kobiet zdrowych: <4,0.
VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: