Kapilaroskopia


Kapilaroskopia jest nieinwazyjną metodą diagnostyczną wykorzystywaną w medycynie. Polega na przyżyciowej ocenie mikrokrążenia krwi w obrębie skóry oraz błon śluzowych. Badanie wykonuje się przy użyciu technik powiększających, a dokładnie z wykorzystaniem specjalnego mikroskopu. Opiera się na dokładnym obejrzeniu naczyń włosowatych i pozwala na wczesną ocenę zmian naczyniowych, obserwację dynamiki związanej z rozwojem choroby, a także zbadanie skuteczności stosowanego postępowania terapeutycznego.

Kapilaroskopia pozwala na ocenę morfologii naczyń włosowatych skóry przy wykorzystaniu mikroskopu świetlnego. Najczęściej stosowanym badaniem tego typu jest mikroskopowa kapilaroskopia naczyń wału paznokciowego. Ma to związek z równoległym ułożeniem kapilar w stosunku do powierzchni skóry w tym właśnie miejscu. Badanie dotyczy wałów paznokciowych palców obu rąk. Nie ocenia się jedynie kciuków przez wzgląd na znaczną częstość występowania zmian pourazowych, przez co utrudniona może być interpretacja otrzymanego wyniku. Czasami wykonuje się również kapilaroskopię grzbietu stóp, spojówek gałek ocznych, dziąseł, języka czy nawet warg.

W trakcie kapilaroskopii ocenia się:

  • morfologię naczyń włosowatych (ich przebieg, liczbę, stopień uporządkowania),
  • stopień wypełnienia kapilar,
  • kształt, rozmiar oraz występowanie deformacji pętli naczyniowych,
  • przejrzystość skóry,
  • przepływ krwi,
  • wybroczyny,
  • podbrodawkowy splot żylny.

Mikroskop do wideokapilaroskopiiDzięki zasięgowi do kilku mikronów w głąb skóry, badanie umożliwia również obserwację dynamiczną przepływu erytrocytów.

Ze względu na wykorzystanie do badania różnych urządzeń diagnostycznych, można wyróżnić różne rodzaje kapilaroskopii. Są to między innymi:

  • kapilaroskopia tradycyjna,
  • przy użyciu stereomikroskopów z odpowiednim oświetleniem bocznym,
  • kapilaroskopia fluorescencyjna,
  • z wykorzystaniem specjalistycznych lamp.

Najnowocześniejszym rodzajem badania kapilaroskopowego jest wideokapilaroskopia. W tym przypadku stosowana jest specjalistyczna nasadka zakładana na kamerę przesyłającą obraz na monitor komputera. Niewątpliwą zaletą tej metody jest możliwość uzyskania powiększeń większych niż w klasycznych rodzajach tej metody (100-200x) oraz archiwizowanie uzyskiwanych zdjęć. Ponadto wideokapilaroskopia umożliwia ocenę oraz porównanie obrazów w czasie, a także ich drukowanie i przesyłanie drogą elektroniczną, co pozwala na telekonsultację.

Do badania kapilaroskopowego wału paznokciowego należy się odpowiednio przygotować. Na tydzień przed badaniem nie wolno usuwać skórek, ani wykonywać manicure. W dniu badania paznokcie rąk nie powinny być pomalowane. Niedopuszczalne są również tipsy. Na 6 godzin przed badaniem zabronione jest picie kawy oraz spożywanie pokarmów i napojów, które zawierają kofeinę – cukierki z kofeiną, cola czy napoje energetyzujące. Nie wolno pić alkoholu, mocnej herbaty ani palić papierosów. Jeżeli pozwala na to stan osoby badanej, to na dzień przed przeprowadzeniem kapilaroskopii powinna ona odstawić leki rozszerzające naczynia krwionośne. Na badanie należy zgłosić się przynajmniej 20 minut wcześniej, aby naczynia krwionośne miały czas na przystosowanie się do panującej w pomieszczeniu temperatury. Ma to ogromne znaczenie szczególnie zimną.  W celu poprawienia przejrzystości naskórka przed badaniem nanosi się na skórę kroplę olejku immersyjnego, np. cedrowego czy też parafinowego. Tylko w przypadku wałów paznokciowych układ pętli naczyń włosowatych jest równoległy, dzięki czemu możliwe jest prześledzenie ich przebiegu na całej długości. W pozostałych miejscach, w których wykonuje się badanie naczynia przebiegają prostopadle do powierzchni skóry.

Wskazania i zastosowanie

Badanie kapilaroskopowe posiada istotne znaczenie w nowoczesnej diagnostyce zaburzeń mikrokrążenia. Przede wszystkim poprzez wzgląd na dobrą dostępność tej metody, jej powtarzalność, a także i co najważniejsze, jej nieinwazyjność.

Do niedawna kapilaroskopię wykorzystywano głównie w reumatologii, w rutynowej diagnostyce zaburzeń mikrokrążenia w przypadku osób chorych z zespołem Raynauda.  Ponadto metoda ta miała również zastosowanie u osób z twardziną układową, a także z innymi schorzeniami tkanki łącznej z cechami waskulopatii. Jednak obecnie kapilaroskopia posiada o wiele szersze zastosowanie.

Badanie kapilaroskopowe umożliwia wczesną i nieinwazyjną diagnostykę, a także różnicowanie zaburzeń mikrokrążenia, ocenę przebiegu choroby i wpływu stosowanego leczenia. Stanowi także istotne narzędzie do oceny zmian naczyniowych. Sprawdza się w ocenie zmian zachodzących podczas przebiegu częstych schorzeń internistycznych, np. w przebiegu cukrzycy, miażdżycy czy też chorób neurologicznych, dermatologicznych, a także niektórych chorób zawodowych przyczyniających się do uszkodzeń naczyń włosowatych.

Obecnie kapilaroskopia wałów paznokciowych wykorzystywana jest w ocenie zaburzeń mikrokrążenia w przebiegu chorób:

  • reumatycznych,
  • neurologicznych – neuropatie obwodowe, dystrofie neurowegetatywne,
  • dermatologicznych – owrzodzenia, łuszczyca, trądzik różowaty, łojotokowe zapalenie skóry,
  • hematologicznych – niedokrwistość, czerwienica prawdziwa,
  • zaburzeń wazomotorycznych – zespół Raynauda,
  • przy nadciśnieniu tętniczym,
  • w otyłości,
  • odmrożeniach,
  • w uszkodzeniach naczyń przez substancje toksyczne – np. promieniowanie jonizujące, polichlorek winylu,
  • jako badanie stopnia mikroangiopatii w schorzeniach takich jak – cukrzyca, miażdżyca zrostowa tętnic kończyn dolnych, zakrzepice i przewlekła niewydolność naczyń żylnych.

Ponadto kapilaroskopia odgrywa pomocniczą rolę w diagnostyce innych chorób autoimmunizacyjnych tkanki łącznej, przede wszystkim w przypadku zapalenia skórno-mięśniowego oraz przy toczniu rumieniowatym.

Badanie kapilaroskopowe może być wykorzystywane do sprawdzenia poprawności diagnozy ustalonej na podstawie przeprowadzonych wcześniej badań serologicznych i obrazu klinicznego. W licznych przypadkach umożliwia trafne postawienie wstępnej diagnozy lub w najgorszym przypadku na określenie kierunku dalszych poszukiwań.

Przeciwwskazania

Nie ma przeciwwskazań do przeprowadzenia kapilaroskopii.

Powikłania i objawy niepożądane

Kapilaroskopia jest bezpieczną i nieinwazyjną metodą badania. Nie jest związana z występowaniem powikłań.

Wyniki badania

Wynik badania otrzymuje się natychmiastowo. Jeżeli wcześniej wykonywane było już takie badanie, to na kolejne należy dostarczyć poprzednie wyniki. Ułatwi to ocenę postępu choroby oraz skuteczność stosowanej do tej pory terapii.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: