Spirometria dynamiczna


Spirometria dynamiczna jest odmianą badania spirometrycznego pozwalającą na pomiar natężenia oraz objętości przepływającego powietrza w trakcie natężonego oddychania. Podczas klasycznej spirometrii rejestrowany jest przepływ powietrza w trakcie wdechu oraz wydechu. Przy spirometrii dynamicznej analizowany jest przepływ powietrza w obrębie dróg oddechowych w fazie natężonego wydechu.  Wówczas całkowity czas badania zostaje skrócony przy jednoczesnym dostarczeniu danych o najważniejszych parametrach spirometrycznych.

Spirometria dynamiczna jest najczęściej wykonywanym typem badania. Podczas testu pacjent wykonuje kilka spokojnych oddechów, a następnie powoli nabiera jak najwięcej powietrza, po czym wydmuchuje je najmocniej i najdłużej jak może. Czynność tą powtarza się kilkukrotnie, aby określić powtarzalność wyników. Wyróżnić można także spirometrię statyczną. Wówczas badany powoli nabiera powietrza i równie powoli je wydmuchuje.

Aby spirometria dynamiczna mogła zostać uznana za wykonaną prawidłowo, powinna spełniać następujące wytyczne:

  • niezbędne jest uzyskanie trzech, powtarzalnych wyników badania – aktualnie spirometry automatycznie analizują powtarzalność,
  • wdech musi mieć odpowiednie natężenie, w taki sposób aby możliwe było sprawdzenie następujących parametrów:
    • wartości BEF – objętości wstecznie ekstrapolowanej wynoszącej ponad 150 mililitrów lub mniej niż 5% natężonej pojemności życiowej,
    • czas do osiągnięcia szczytowego przepływu wydechowego powinien wynosić mniej niż 300ms,
    • czas natężonego wydechu musi trwać przynajmniej 6 sekund w przypadku osób dorosłych oraz przynajmniej 3 sekundy w przypadku dzieci,
    • na krzywych spirometrycznych nie powinny występować żadne zazębienia oraz uskoki,
    • krzywa objętość-czas osiągnęła plateau, a w ostatniej fazie wydechu wynosi nie więcej niż 25ml.

Urządzenie do badania spirometrycznegoPrzed badaniem spirometrycznym należy się odpowiednio przygotować:

  • przynajmniej 4 godziny, a najlepiej dobę przed badaniem niewskazane jest palenie papierosów i picie alkoholu,
  • na samo badanie niezalecane jest zakładanie ubrań krępujących ruchy tułowia – klatki piersiowej oraz brzucha,
  • na 2 godziny przed badaniem nie należy spożywać obfitych posiłków,
  • bezpośrednio przed badaniem (na ok. 30 minut przed planowanym testem) nie należy wykonywać intensywnego wysiłku fizycznego,
  • gdy spirometria wykonywana jest po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela, przed badaniem niezbędne jest odstawienie niektórych leków przeciwastmatycznych. Jest to niezbędne tylko w przypadku, gdy spirometria wykonywana będzie po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela. Podczas ustalania terminu badania rejestrator powinien poinformować o konieczności odstawienia tych leków przed badaniem.

Spirometria to badanie dokładne i powtarzalne. Oznacza to, że jeżeli jest wykonywana prawidłowo, to wyniki u konkretnego pacjenta są podobne przy ponownym wykonaniu spirometrii po krótki czasie. Badanie spirometryczne wymaga stosunkowo dużego zaangażowania ze strony pacjenta. Związane jest to z tym, że niektóre parametry w znacznym stopniu związane są z włożonym przez pacjenta wysiłkiem.

Wskazania i zastosowanie

Wskazaniami do wykonania spirometrii są przede wszystkim:

  • diagnostyka – np. u pacjentów skarżących się na duszność, kaszel, sapanie, świszczący oddech, bóle w klatce piersiowej:
    • stanowić może badanie przesiewowe w przypadku osób z czynnikami ryzyka,
    • badanie układu oddechowego w chorobach układowych,
    • ocena ryzyka okołooperacyjnego,
    • badanie wykonywane przed rozpoczęciem forsownej aktywności,
  • monitorowanie:
    • obserwacja skuteczności leczenia,
    • obserwacja przebiegu chorób nerwowo-mięśniowych,
    • obserwacja skutków leczenia o potencjalnie uszkadzającym wpływie na układ oddechowy,
  • orzecznictwo – spirometria u ludzi zdrowych jest pomocna w ocenie ich przydatności do pracy w pewnych zawodach czy też w uprawianiu niektórych sportów, a ponadto wykonywana jest w celu:
    • oceny stopnia niepełnosprawności,
    • oceny efektów rehabilitacji,
    • oceny czynności układu oddechowego dla celów ubezpieczeniowych czy prawnych,
  • badania epidemiologiczne:
    • ocena stanu zdrowia populacji,
    • ocena odległych skutków zakażeń oraz wpływu zanieczyszczeń powietrza na układ oddechowy.

Badanie spirometryczne raz na dwa lata powinien wykonać każdy palacz powyżej 40 roku życia. Niezależnie od tego czy występują u niego objawy chorobowe czy nie. Badanie zalecane jest również osobom skarżącym się na kaszel i duszności, łatwą męczliwość bez względu na to czy są palaczami. Objawy takie wskazywać mogą między innymi na tętnicze nadciśnienie płucne, które diagnozowane może być właśnie w oparciu o spirometrię. Badanie najlepiej wykonać w poradni lub też w szpitalu chorób płuc, jednak wówczas niezbędne jest skierowanie. Aby wykonać takie badanie bez skierowania trzeba zapłacić ok. 30-70zł. Jednak można też skorzystać z wielu akcji, podczas których wykonanie spirometrii jest bezpłatne. Raz w roku w szpitalach i poradniach chorób płuc można wykonać badanie bezpłatnie z okazji Światowego Dnia Spirometrii (27 czerwca).

Przeciwwskazania

Wśród przeciwwskazań bezwzględnych do wykonania badania wymienić można przede wszystkim:

  • świeży zawał serca – przebyty w ciągu ostatniego miesiąca,
  • tętniak tętnic mózgowych lub aorty piersiowej,
  • zwiększenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego,
  • stan po przebytej operacji okulistycznej,
  • stan po odwarstwieniu siatkówki,
  • krwioplucie,
  • odma opłucnowa,
  • stan po udarze OUN – okres hospitalizacji,
  • dolegliwości bólowe po operacji w obrębie jamy brzusznej lub klatki piersiowej, co utrudnia wykonanie pełnego wdechu oraz wydechu podczas badania,
  • ostre stany zagrażające życiu.

Wśród względnych przeciwwskazań do wykonania badania wymienić można przede wszystkim:

  • stany po operacji klatki piersiowej,
  • stany po operacji jamy brzusznej,
  • zawroty głowy,
  • nudności oraz wymioty,
  • niekontrolowane nadciśnienie tętnicze,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • niezrozumienie przez badanego zakresu wymaganej współpracy lub też brak akceptacji dla takiej współpracy,
  • stany mające wpływ na wiarygodność wyników.

Powikłania i objawy niepożądane

Pod warunkiem, że badanie nie będzie wykonywane u osoby z przeciwwskazaniami to jest ono w pełni bezpieczne. Może być wykonywane u osób w każdym wieku, także u kobiet ciężarnych, jednak bez wykonywania prób farmakologicznych oraz prowokacyjnych.

Wyniki badania

Jakość spirometrii oceniana jest przez lekarza. Pod uwagę brane są niektóre parametry pozwalające na ocenę prawidłowości wykonania badania. Wyniki przedstawiane są w postaci liczbowej, a dodatkowo również pod postacią wykresów. Najczęściej stosowana jest krzywa przepływ-objętość, czyli wykres na którym na osi pionowej oznaczony jest przepływ, a na poziomej objętość wdychanego, a także wydychanego powietrza. Krzywa ta posiada specyficzny kształt, co ułatwia interpretację badania.

Spirometria dynamiczna umożliwia rejestrację parametrów takich jak:

  • natężona pojemność życiowa (FVC) – pojemność mierzona podczas gwałtownego wydechu poprzedzonego maksymalnym wdechem,
  • natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa (FEV1) – objętość powietrza wydychanego w pierwszej sekundzie natężonego wydechu,
  • FEV1/FVC – stosunek wyrażony w procentach, określany jako wskaźnik pseudo Tiffeneau, (wskaźniki Tiffeneau oraz pseudo Tiffeneau są używane zamiennie, pozwalają rozpoznać obturację),
  • szczytowy przepływ wydechowy (PEF) – maksymalna liczba litrów powietrza, która byłaby wydychana w ciągu sekundy lub minuty, w przypadku gdyby taka szybkość przepływu została utrzymana,
  • MEF75, 50, 25 – maksymalny przepływ wydechowy w wybranych momentach natężonego wydechu,
  • MIF50 – maksymalny przepływ wdechowy dla 50% FVC,
  • FEF25, 50, 75 – natężony przepływ wydechowy w wybranych momentach natężonego wydechu.

Są to parametry szczególnie istotne w przypadku diagnostyki oraz oceny kontroli leczenia przewlekłych chorób układu oddechowego. Przede wszystkim: astmy oskrzelowej oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: