Tomografia komputerowa


Tomografia komputerowa w skrócie TK lub CT(ang. Computed Tomography) jest badaniem radiologicznym umożliwiającym uzyskanie obrazów konkretnych struktur znajdujących się w organizmie. Badanie pozwala na osiągnięcie wyraźnych oraz szczegółowych zdjęć narządów i kości. Tomografia komputerowa jest badaniem powszechnie wykorzystywanym zarówno w medycynie jak i w technice.

Tomografię komputerową wykonuje się w celu oceny struktur narządów, a  także w celu wykrycia potencjalnych nieprawidłowości w ich budowie. Urządzenie stosowane w tym badaniu określa się jako tomograf, natomiast uzyskany po badaniu obraz tomogramem.

Tomografia komputerowa mózguBadanie za pomocą tomografu jest bezbolesne, jednak wymaga pewnych przygotowań. Przed przystąpieniem do badania lekarz przeprowadza z pacjentem krótki wywiad. Czasami konieczne jest wypełnienie odpowiedniej ankiety, w której należy poinformować o alergiach lub też o zaistniałych problemach przy wcześniejszym podaniu środka kontrastowego. Konieczne jest także poinformowanie lekarza o ciąży i laktacji, o klaustrofobii, a także skłonności do krwawień. Na samo badanie należy zgłosić się na czczo, oznacza to, że przynajmniej 6 godzin wcześniej nie wolno spożywać posiłków stałych, a na 3 godziny przed tomografią nie wolno przyjmować żadnych płynów. Przed badaniem nie wolno także palić papierosów. W dniu wykonania tomografii należy natomiast przyjąć wszystkie stosowane leki. Cukrzycy powinni przyjąć insulinę i spożyć posiłek o odpowiedniej porze, a na badanie wziąć ze sobą coś do jedzenia i do picia. Gdy badana ma być jama brzuszna zalecane jest przyjęcie środków hamujących perystaltykę jelit.

Bezpośrednio przed badaniem konieczne jest zdjęcie wszelkich metalowych ozdób, takich jak kolczyki, naszyjniki, zegarki itp. Przed badaniem nie trzeba się rozbierać, jednak konieczne jest zdjęcie metalowych elementów garderoby, takich jak klamry od pasków, metalowe guziki czy też suwaki. Przed samym badaniem należy także opróżnić pęcherz moczowy.

W przypadku osób niemogących pozostać w bezruchu  podczas badania konieczne może być podanie leków uspokajających lub znieczulenia ogólnego, podobnie postępuje się w przypadku badań wykonywanych u dzieci. Przed badaniem dziecku należy opisać badanie, poinformować że jest ono bezbolesne, a także przygotować na dźwięki wydawane przez urządzenie podczas badania, aby jak najbardziej zminimalizować potencjalny stres.

Przed badaniem pacjent zostaje umieszczony na ruchomym, przesuwanym do wewnątrz urządzenia stole. W środku tomografu na specjalnej ramie dookoła ciała pacjenta przesuwa sie lampa, która wytwarza promieniowanie rentgenowskie. Następnie promieniowanie to przechodzi przez ciało pacjenta oraz ulega osłabieniu. W zależności od rodzaju tkanki osłabienie może być różne. Zjawisko to ułatwia odpowiednie różnicowanie pomiędzy poszczególnymi tkankami ciała. W trakcie badania pacjent powinien leżeć w bezruchu, ponieważ nawet najmniejszy ruch może zakłócić obraz badania. Sama tomografia trwa najczęściej kilkanaście minut. Konieczne jest stosowanie się do zaleceń lekarza, wówczas czas badania skróci się do niezbędnego minimum, a otrzymane wyniki będą bardzo dokładne.

W każdej chwili możliwe jest przerwanie badania, dlatego należy poinformować personel medyczny o pojawieniu się objawów niepożądanych, na przykład duszności, nudności, zawrotów głowy czy też narastającego uczucia lęku.

Nie zawsze jest to konieczne, jednak często podczas badania podaje się kontrast. Ma on na celu poprawę jakości obrazu i ułatwienie odróżnienia od siebie poszczególnych struktur. Kontrastami są płynne substancje, które pochłaniają promieniowanie rentgenowskie w mniejszym lub też w większym stopniu niż otaczające tkanki. W tomografii komputerowej wykorzystywane są inne środki kontrastujące niż w przypadku rezonansu magnetycznego. Osoby uczulone na konkretne środki kontrastujące, a także osoby po przebytych chorobach nerek i z niewydolnością nerek powinny poinformować o tym lekarza przed badaniem. Jeżeli badanie będzie dotyczyło jamy brzusznej pacjent środek kontrastujący przyjmuje w postaci wodnego roztworu, który musi wypić.

Wskazania i zastosowanie

Obecnie tomografia komputerowa jest podstawowym badaniem pozwalającym na uwidocznienie struktur śródczaszkowych. Badanie ma istotne znaczenie i powinno być wykonane jak najszybciej w przypadku udaru mózgu w celu różnicowania między udarem krwotocznym i udarem niedokrwiennym. Zastosowanie tomografii komputerowej pozwala także wykryć obecność krwiaków pourazowych oraz guzów śródczaszkowych.

Wśród pozostałych wskazań do tomografii komputerowej głowy wymienić można między innymi:

  • podejrzenie kliniczne ropnia mózgu,
  • urazy głowy i kanału kręgowego,
  • urazy rdzenia kręgowego,
  • zmiany naczyniopochodne w mózgowiu,
  • choroby kości czaszki, zatok, jam nosa, a także krtani i gardła,
  • choroby przysadki mózgowej i oczodołów,
  • zaburzenia neurologiczne,
  • zaburzenia rozwojowe,
  • nieprawidłowości dotyczące układu komorowego,
  • krwotok podpajęczynówkowy,
  • podejrzenie procesów rozrostowych w obrębie mózgowia, opon oraz kości,
  • podejrzenie przerzutów nowotworowych do mózgu,
  • wady wrodzone ośrodkowego układu nerwowego,
  • zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz przepuklinę jąder miażdżystych.

Zaleca się także przeprowadzenie tomografii komputerowej klatki piersiowej w przypadku zmian opłucnej oraz ściany klatki piersiowej, w chorobach płuc, serca, osierdzia oraz dużych naczyń krwionośnych. Badanie wykonywane jest również przy nowotworach płuc i drzewa oskrzelowego. Wśród innych wskazań do tomografii komputerowej wymienić można między innymi:

  • guzy, w tym szczególnie guzy pęcherza moczowego,
  • zapalenia oraz urazy śledziony,
  • zapalenia wątroby i trzustki,
  • podejrzenie zmian w obrębie pęcherzyka żółciowego oraz dróg żółciowych,
  • ostre bóle brzucha,
  • ocenę powikłań pooperacyjnych,
  • ocenę niedrożności przewodu pokarmowego,
  • wodonercze,
  • nowotwory narządów rodnych w przypadku kobiet i nowotwory gruczołu krokowego u mężczyzn,
  • zapalenia i wady nerek,
  • zapalenie i guzy przełyku, jelit i żołądka
  • zwężenie tętnic nerkowych,
  • ocenę przewodów słuchowych wewnętrznych i zewnętrznych, a także kosteczek słuchowych, ślimaka i kanałów półkulistych.

Przeciwwskazania

Istotnym przeciwwskazaniem do przeprowadzenia tomografii komputerowej jest pierwszy trymestr ciąży. Poza tym należy unikać wykonywania badania u kobiet znajdujących się w drugiej połowie cyklu miesiączkowego, u których mogło dojść do zapłodnienia. Wówczas zaleca się stosowanie innych badań. Do względnych przeciwwskazań natomiast zaliczyć można drugi i trzeci trymestr ciąży.

Wśród przeciwwskazań dotyczących stosowania jodowych środków cieniujących wymienić można:

  • ostre krwotoki śródmózgowe,
  • wole toksyczne tarczycy.

Przeciwwskazaniami względnymi są natomiast w tym przypadku:

  • wiek poniżej 2 oraz powyżej 60 roku życia,
  • ostra oraz przewlekła niewydolność krążenia,
  • astma i rozedma płuc,
  • nadciśnienie,
  • cukrzyca insulinozależna,
  • nadwrażliwość na jonowe środki cieniujące,
  • uczulenie na jod,
  • jaskra,
  • niewydolność nerek,
  • znaczne odwodnienie,
  • anemia sierpowata,
  • drgawki o etiologii mózgowej,
  • astma oraz rozedma płuc,
  • alergia,
  • guzy chromochłonne.

Przeciwwskazana do podania środków cieniujących można zignorować jednie w przypadku zagrożenia życia. Wówczas środki kontrastujące powinny być podawane ze szczególną ostrożnością, zgodnie z określonymi procedurami zabezpieczającymi.

Powikłania i objawy niepożądane

Tomografia komputerowa wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie, które nie jest obojętne dla zdrowia człowieka. Pod wpływem tego promieniowania w niewielkim stopniu zwiększa się ryzyko zachorowania na raka. Zdarzają się też uszkodzenia nerek.

Ponadto powikłania mogą być związane z podaniem środków cieniujących. W tomografii komputerowej powszechne jest stosowanie jodowych środków cieniujących, które zdecydowanie zwiększają wartość diagnostyczną badania. W wielu przypadkach ich podanie decyduje o odpowiednim rozpoznaniu jednostki chorobowej. Najczęściej reakcje uczuleniowe pojawiają się od razu po podaniu kontrastu lub też w ciągu pierwszych 20 minut po podaniu środka cieniującego. Wśród powikłań występujących po podaniu kontrastu zawierającego jod wymienić można:

  1. lekkie:
  2. umiarkowane:
    • omdlenia,
    • ciężkie  wymioty,
    • skurcz oskrzeli,
    • obrzęk twarzy,
    • obrzęk krtani,
    • rozległą pokrzywkę,
  3. ciężkie:
    • drgawki,
    • wstrząs,
    • obrzęk płuc,
    • zatrzymanie oddechu,
    • zatrzymanie krążenia.

Wyniki badania

Wynikiem przeprowadzonej tomografii komputerowej jest obraz. Pacjent otrzymuje wyniki badań w formie opisu, do którego czasami dołącza się zdjęcie. Badanie wykonywane jest na zlecenie lekarza, natomiast oceną zdjęcia zajmuje się radiolog. Na badanie należy wziąć ze sobą wyniki badań obrazowych przeprowadzanych wcześniej.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: