Ultrasonografia endoskopowa


Ultrasonografia endoskopowa (EUS, endosonografia) jest metodą badania przewodu pokarmowego oraz okolicznych struktur. Stanowi połączenie dwóch technik – badania endoskopowego oraz ultrasonograficznego. Ultrasonografia endoskopowa polega na wprowadzeniu do przełyku, żołądka, dwunastnicy lub do jelita grubego specjalnego urządzenia – endoskopu z miniaturową, bardzo dokładną głowiącą USG. Dzięki bezpośredniej bliskości głowicy oraz poddawanych badaniu struktur możliwe jest wykorzystanie fali ultradźwiękowej o wyższej częstotliwości niż ma to miejsce w przypadku konwencjonalnej metody USG.

Badanie umożliwia obrazowanie struktur znajdujących się w przewodzie pokarmowym. Metoda jest wykorzystywana w diagnostyce lokalizacyjnej zmian obejmujących dwunastnicę, w różnicowaniu oraz w ocenie stopnia zaawansowania guzów znajdujących się w jelicie grubym, przede wszystkim w odbytnicy, dwunastnicy oraz żołądka. W czasie badania istnieje możliwość przeprowadzenia biopsji cienkoigłowej przez ścianę żołądka. Dodatkowo metoda umożliwia obrazowanie ściany przewodu pokarmowego w celu określenia jej grubości, co może być pomocne podczas rozpoznania procesu zapalnego lub nowotworu.

Ultrasonografia endoskopowa jest badaniem o wysokiej czułości i specyficzności. Związane jest to z dobrą rozdzielczością tkankową i przestrzenną, które są w pełni wykorzystywane przez redukcję odległości dzielącej głowicę aparatu od badanego organu.

Wskazania i zastosowanie

EndosonografUltrasonografia endoskopowa stanowi uzupełnienie innych metod diagnostycznych. Badanie wykorzystywane jest przede wszystkim do obrazowania trzustki, dróg żółciowych oraz pęcherzyka żółciowego, nadnerczy i węzłów chłonnych. Dzięki ultrasonografii endoskopowej możliwe jest wykonywanie badań przesiewowych w kierunku raka przełyku, żołądka i trzustki oraz wykrywanie łagodnych guzów w okolicach górnego odcinka przewodu pokarmowego. Badanie pozwala również na wykonanie biopsji zmian znajdujących się w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Wśród innych wskazań do przeprowadzenia ultrasonografii endoskopowej wymienić można:

  • zmiany wykrywane podczas badania endoskopowego wymagające dalszej diagnostyki (takie jak uwypuklenia ściany przewodu pokarmowego, ocena zaawansowania nowotworów przewodu pokarmowego przed rozpoczęciem leczenia),
  • zmiany wykrywane podczas badania ultrasonograficznego, wymagające prowadzenia dalszej diagnostyki ( takie jak ogniskowe zmiany w trzustce, poszerzenie przewodu żółciowego wspólnego, powiększenie węzłów chłonnych oraz podejrzenie kamicy przewodowej),
  • występowanie klinicznych objawy będących wskazaniem do ultrasonografii endoskopowej (przede wszystkim podejrzenie neuroendokrynnych guzów trzustki, idiopatyczne ostre zapalenie trzustki w wywiadzie, ocena chłoniaków przewodu pokarmowego oraz innych nowotworów w trakcie i po przeprowadzonym leczeniu),
  • biopsja aspiracyjna ogniskowych zmian trzustki oraz innych narządów przy kontroli EUS,
  • drenaż endoskopowy torbieli trzustki przy kontroli EUS.

Badanie EUS jest metodą stosunkowo rzadko wykorzystywaną w Polsce. Jej podstawowym zadaniem jest wspomaganie diagnozowania oraz ocena możliwości wykonania radykalnego leczenia chirurgicznego. Ultrasonografia endoskopowa jest szczególnie pomocna w przypadku wczesnej diagnostyki nowotworów obejmujących przewód pokarmowy. Przewaga tej metody nad tomografią komputerową i endoskopią polega przede wszystkim na możliwości obrazowania warstwowej budowy ścian badanych organów oraz na określaniu stopnia zaawansowania choroby.

Ultrasonografia endoskopowa jest jedyną metodą pozwalającą na wykrycie zmian nowotworowych jeszcze w pierwszej fazie zaawansowania choroby. Badanie EUS pozwala precyzyjnie określić rozmiar istniejącej zmiany oraz stopień zaawansowania choroby. Umożliwia uwidocznienie ogniska chorobowego o nawet niewielkiej objętości, wielu ognisk chorobowych, ognisk zlokalizowanych w obrębie ściany żołądka, dwunastnicy i węzłów chłonnych.

Wśród ograniczeń metody wymienić można zależność wyniku badania od doświadczenia lekarza, brak możliwości zobrazowania wątroby oraz ograniczenie w stosowaniu metody wśród chorych ze zmianami bliznowatymi w dwunastnicy. Czułość metody również nie jest zadowalająca w przypadku guzów zlokalizowanych poza trzustką.

Przeciwwskazania

Ultrasonografia endoskopowa jest dla pacjenta obciążającym badaniem. Dlatego nie zawsze może być wykonana. Wśród najczęstszych przeciwwskazań wymienia się:

  • ciężkie choroby obejmujące serce i płuca (np. przebyty zawał),
  • posiadanie rozrusznika serca,
  • obecność zwężeń lub przetok w obrębie przewodu pokarmowego,
  • nasilone krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego razem ze wstrząsem,
  • niedrożność lub też perforacja przewodu pokarmowego,
  • ostra niewydolność oddechowa,
  • zaburzenia krzepnięcia krwi,
  • ciąża.

Powikłania i objawy niepożądane

Zazwyczaj zabieg ultrasonografii endoskopowej nie wiąże się z poważnymi powikłaniami. Niektóre osoby odczuwać mogą następnego dnia lekki ból gardła. Możliwe jest również wystąpienie zmęczenia i senności. Rzadko skutkiem przeprowadzonego badania może być zwiększone ryzyko rozwoju infekcji w klatce piersiowej lub też zapalenia płuc. Rzadkim powikłaniem jest reakcja alergiczna na podawane środki uspokajające. Dojść może także do perforacji przewodu pokarmowego (w badaniach diagnostycznych) oraz krwawień (w zabiegach interwencyjnych).

Wyniki badania

Efektem badania jest obraz o bardzo wysokiej rozdzielczości. Jakość uzyskanego obrazu jest proporcjonalna do wykorzystywanej częstotliwości. Wyższa częstotliwość umożliwia uzyskanie obrazu o lepszej jakości, jednak jednocześnie zmniejsza dostępną podczas badania głębokość penetracji.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: